زحمات او در راه علوم دينى ، و آن اساتيد برجسته در فقه و حديث و علوم عقلى و رياضى و طبيعى و فلكى و نجومى ، و آنكه او را از درجهء يك فلاسفهء زمان خود هم رديف استادش ثالث المعلّمين مير داماد و هم درسش مرحوم صدر المتألّهين ذكر كرده‌اند ، ولى مرحوم مير لوحى همهء آن عناوين و سرمايه‌هاى علمى و فلسفى را به يك سو [ انداخته ] ، و خود را در راه تبليغ دين و احياء آثار و مآثر و اركان مذهب حقّهء شيعه و جلوگيرى از بدعتها و انحرافات گروهك‌هاى فاسدهء مفسده و نوشتن كتابهايى كه اهداف ولايت و امامت ائمّهء طاهرين - صلوات اللّه عليهم - را زنده مىكند ، [ به مخاطره مىاندازد ] و از حاصل عمر خود ، پس از آن همه پيشرفت و ترقّيات علمى به همين بسنده كند . اين است كه گفتيم جا دارد امام زمان عليه السّلام آن خالص مخلص را مكرّر به حضور پذيرفته و از امراض مهلكه شفايش كرامت كنند . در آينده ان شاء اللّه قسمت ديگرى از مصائب و مشكلاتى كه مرحوم مير لوحى در راه احياء دين و مذهب چشيد و كشيد از قلم علماى معاصرش ذكر مىكنيم تا مطلب روشن‌تر شود . مطلب هفتم در بيان آثار قلمى و تأليفات مرحوم مير لوحى مرحوم مير لوحى در عصرى بود كه از يك سو تصوّف در اوج خود قرار داشت و سلاطين صفويّه نسلا بعد نسل « 1 » از اقطاب صوفيّه بودند و نهضت و به سلطنت رسيدن آنها به وسيلهء اتباع خود از صوفيّه بود ، و از سوى ديگر عصر انتقال كامل از بقاياى تسنّن به تشيّع بود ، و از سوى ديگر گروهك اتباع ابو مسلم مروزى كه در ضمن

--> ( 1 ) . اصل : نژادا .